System dozoru elektronicznego stanowi alternatywę dla tradycyjnej formy odbywania kary, czyli osadzenia w zakładzie karnym. W dzisiejszym wpisie wyjaśnię, czym jest dozór elektroniczny, jakie warunki należy spełnić, aby go otrzymaćoraz jak wygląda procedura ubiegania się o tę formę odbywania kary.

Co to jest dozór elektroniczny?

Dozór elektroniczny to forma wykonywania kary pozbawienia wolności oraz z zastępczej kary pozbawienia wolności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe za nieuiszczoną grzywnę lub niewykonaną karę ograniczenia wolności. Pozwala ona skazanym na odbywanie kary pozbawienia wolności w warunkach domowych przy jednoczesnej kontroli ich obecności w miejscu zamieszkania. Osoba objęta dozorem elektronicznym nosi specjalne urządzenie, tzw. bransoletkę, które monitoruje jej lokalizację oraz zapewnia łączność z systemem dozoru. Dzięki temu organy ścigania mogą na bieżąco sprawdzać, czy skazany przestrzega narzuconych mu warunków.

Tego rodzaju forma kary wprowadzona została w Polsce jako odpowiedź na potrzebę humanizacji systemu karnego oraz umożliwienia skazanym kontynuowania życia rodzinnego, zawodowego i społecznego w warunkach, które nie oddzielająich od bliskich i niepełnoletnich dzieci, ale także jako narzędzie do przeciwdziałania przeludnieniu zakładów karnych.

Jakie warunki trzeba spełnić, żeby dostać dozór elektroniczny?

Aby uzyskać dozór elektroniczny, skazany musi spełnić określone przesłanki. Oto najważniejsze z nich:

• Rodzaj kary: Dozór elektroniczny można stosować w przypadku skazanego, wobec którego orzeczono karę pozbawienia wolności do 1 roku i 6 miesięcy, albo skazanego, wobec którego orzeczono karę pozbawienia wolności w wymiarze niższym niż 3 lata i któremu do odbycia w zakładzie karnym pozostała część tej kary w wymiarze nie większym niż 6 miesięcy. Wówczas o wyrażeniu zgody na tzw. bransoletkę decyduje sąd penitencjarny. Natomiast jeśli wobec skazanego orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą 4 miesięcy, rozpoczął on jej wykonywanie oraz za udzieleniem zezwolenia przemawiają dotychczasowa postawa i zachowanie skazanego w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności, to o wyrażeniu zgody na tzw. bransoletkę może decydować również komisja penitencjarna.
• Wyłączenie stosowania dozoru elektronicznego: Dozór elektroniczny nie jest dostępny dla skazanych multirecydywistów, skazanych powracających do przestępstwa zbrodni zabójstwa w związku ze zgwałceniem lub przestępstwa przeciwko wolności seksualnej zagrożonego karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej 8 lat oraz dla skazanych, którzy z popełnienia przestępstwa uczynili sobie stałe źródło dochodu lub popełnili przestępstwo działając w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa oraz dla skazanych za przestępstwa o charakterze terrorystycznym;
• Realizacja celów kary: wykonywaniu kary w systemie dozoru elektronicznego nie mogą stać na przeszkodzie szczególne względy wskazujące, że w razie odbycia kary w tym systemie nie zostaną osiągnięte cele kary;
• Posiadanie miejsca stałego pobytu: skazany musi posiadać określone miejsce stałego pobytu;
• Zgoda osób wspólnie zamieszkujących: Niezbędna jest również zgoda osób pełnoletnich zamieszkujących wspólnie ze skazanym na odbywanie kary w formie dozoru elektronicznego;
• Warunki techniczne: odbywaniu kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego nie stoją na przeszkodzie warunki techniczne obejmujące w szczególności liczbę oraz zasięg dostępnych nadajników i rejestratorów oraz możliwości organizacyjne ich obsługi.

Jak wygląda procedura ubiegania się o dozór elektroniczny?

Procedura ubiegania się o dozór elektroniczny wymaga podjęcia kilku kluczowych kroków:

• Złożenie wniosku: Skazany lub jego obrońca, a także prokurator, sądowy kurator zawodowy lub dyrektor zakładu karnego składają wniosek do sądu penitencjarnego lub do komisji penitencjarnej. Wniosek ten skupia się na wykazaniu spełnienia warunków ustawowych oraz ukazaniu korzyści płynących z odbywania kary w warunkach nieizolacyjnych.
• Postępowanie sądowe lub posiedzenie komisji penitencjarnej: Po złożeniu wniosku o wyrażenie zgody na wykonywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, odpowiednio sąd penitencjarny lub komisja penitencjarna żądają nadesłania informacji od podmiotu dozorującego, czy na przeszkodzie udzieleniu zezwolenia nie stoją warunki techniczne. Następnie przeprowadzane jest posiedzenie, w trakcie którego sąd penitencjarny lub komisja penitencjarna analizują okoliczności sprawy oraz wysłuchują przedstawiciela administracji zakładu karnego co do celowości udzielenia zezwolenia, a także skazanego lub jego obrońcę, ewentualnie kuratora zawodowego lub osobę godną zaufania będącą przedstawicielem skazanego, jeśli złożyli wniosek o tzw. bransoletkę. W posiedzeniu obowiązkowo uczestniczy również prokurator.
• Postanowienie sądu lub decyzja komisji penitencjarnej: Po dokonaniu analizy, sąd penitencjarny wydaje postanowienie, natomiast komisja penitencjarna decyzję, odnośnie do przyznania lub odmowy dozoru elektronicznego. W postanowieniu lub decyzji o udzieleniu skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego sąd penitencjarny lub komisja penitencjarna określają miejsce, czas, rodzaj lub sposób wykonywania nałożonych obowiązków oraz rodzaj podlegających zainstalowaniu środków technicznych oraz wyznaczają termin i określają sposób zgłoszenia przez skazanego podmiotowi dozorującemu gotowości do zainstalowania rejestratora stacjonarnego lub przenośnego lub nadajnika.
• Zażalenie lub skarga na decyzję komisji penitencjarnej: W przypadku odmowy udzielenia zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego na postanowienie sądu penitencjarnego lub na decyzję komisji penitencjarnej skazanemu lub jego obrońcy, prokuratorowi, a także sądowemu kuratorowi zawodowemu lub dyrektorowi zakładu karnego, jeżeli składali wniosek o udzielenie zezwolenia przysługuje odpowiednio zażalenie lub skarga.
• Instalacja systemu: Po uzyskaniu zgody na dozór elektroniczny, instalowane jest odpowiednie urządzenie monitorujące, które będzie kontrolować miejsce pobytu skazanego.

Podsumowując, dozór elektroniczny to rozwiązanie, które pozwala na wykonywanie kary pozbawienia wolności w warunkach domowych, a przy tym na realizowanie obowiązków względem rodziny czy kontynuowanie zatrudnienia. Warto jednak pamiętać, że decyzja o przyznaniu tej formy odbywania kary należy do sądu lub komisji penitencjarnej, a każda sprawa analizowana jest indywidualnie.

Jeśli Ty lub bliska Ci osoba zastanawiacie się nad skorzystaniem z systemu dozoru elektronicznego jako alternatywy dla tradycyjnego odbywania kary, zachęcam do kontaktu. Jako adwokat z doświadczeniem w reprezentowaniu osób w sprawach karnych, służę pomocą i profesjonalnym doradztwem w każdym etapie procesu.